Wpływ centrum danych na środowisko naturalne
Jedno z największych centrum danych ma powstać w Bielsku-Białej. Inwestycje tego typu dopiero zaczynają powstawać na terenie Polski i, co zrozumiałe, budzi to obawy mieszkańców. Inwestorzy i lokalni politycy starają się załagodzić nasze wątpliwości odnosząc się do tworzenia nowego pola na inwestycje, rozwój gospodarczy i większą atrakcyjność Polski na rynku. Środowisko naturalne po raz kolejny pomijane jest w tych dyskusjach, albo zbywane klasycznymi sloganami biznesu mówiącymi o zrównoważonym rozwoju i zadbaniu o to, że będzie ekologicznie.
W tej analizie chciałabym przedstawić aktualną wiedzę na temat wpływu centrów danych na środowisko, podzielić się wnioskami z inwestycji tworzonych w innych krajach i przedstawić kontrargumentację do prognozy środowiskowej opublikowanej przez inż. Karolinę Kloc z Biura Rozwoju Miasta.
Ogólny wpływ centrów danych na klimat i środowisko
Zacznijmy od najbardziej oczywistego aspektu – centra danych zużywają ogromne ilości energii elektrycznej, co wiąże się z emisjami gazów cieplarnianych do atmosfery. W 2022 roku, odpowiadały one za 2-3% ogólnoświatowego użycia prądu i 0.4-0.75% wszystkich emisji (Cao et al., 2023). Może nie wydawać się to dużo, ale musimy wziąć pod uwagę fakt, że ten sektor dopiero się rozwija i obecnie planowane jest zwiększenie pojemności do ~100 GW przed 2030, czyli podwojenie obecnego zużycia (2026 Global Data Center Outlook, jll.com). Pomimo rozwoju odnawialnych źródeł energii, nie są (i prawdopodobnie nie będą) w stanie one zaspokoić potrzeb bieżących ludzi, produkcji oraz szybko rozwijającego się przemysłu technologicznego (Prokopowicz, 2025). Wobec tego znacząca część energii zasilająca centra danych pochodzi z paliw kopalnych. Aspekt klimatyczny wiąże się jeszcze z tym, że jest coraz cieplej co będzie wymagało zwiększonego zużycia energii na chłodzenie.
Same centra danych nie istnieją w izolacji od innych gałęzi przemysłu. Komponenty do budowania maszyn muszą zostać wydobyte co wiąże się nie tylko z ogromnym wpływem kopalń na środowisko związane z wycinką lasów, zanieczyszczenia wód, czy zagrożenia dla bioróżnorodności – w Oceanii prawie 37% kopalń kobaltu znajdowało się w obszarach chronienia przyrody (Feng et al., 2025), ale także z ogromnymi zagrożeniami dla lokalnych społeczności. Wydobycie minerałów takich jak kobalt, lit, czy złoto wiąże się ze zwiększeniem niestabilności politycznej w regionie, pracą niewolniczą (w tym dzieci), nieodwracalnym wpływie na zdrowie (tamże). Można sobie tylko wyobrazić ile cierpienia istot ludzkich i pozaludzkich kosztuje wyprodukowanie urządzeń elektrycznych, z których korzystamy na co dzień.
DL Invest Group, czyli podmiot odpowiedzialny za budowę centrum danych w Bielsku-Białej twierdzi, że: Nasze data centre są w 100% zasilane zieloną energią (https://dlinvest.pl/data-center/). Niestety, nie jest wspomniane, czy całość pochodzi z paneli fotowoltaicznych. Raczej nie, skoro planowane jest 82MW na operacje centrum danych, a ich farma jest zdolna wyprodukować 10MWp. Jednostka MWp oznacza ilość mocy wyprodukowanej w czasie pełnej ekspozycji na słońce, co nie wydarza się przez cały dzień. Aktualnie, w Bielsku-Białej trwa transformacja instalacji elektrycznych na gazowe. Czy spółka również takie źródło uważa za mityczną zieloną energię? Warto podkreślić, że podczas spalania gazu do atmosfery przedostaje się metan, który w okresie 10 – 20 lat ma 86 razy silniejszy wpływ na ocieplanie klimatu, niż dwutlenek węgla (Maciąga i Wiekiera, 2022). DL Invest Group nie wspomina za wiele o innych formach technologii, które mogą wesprzeć ich niezawodność przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego, ale warto wspomnieć o efekcie odbicia (rebound effect). Polega on na tym, że efektywne energetycznie technologie wcale nie przyczyniają się do zmniejszenia zużycia zasobów. Wręcz przeciwnie – prowadzą do wzrostu konsumpcji ze względu na niższe koszty i zwiększenie dostępności (Prokopowicz, 2025).
Podsumowując, rozwój centr danych stoi w opozycji do wszelkich wysiłków przeciwdziałania zmianom klimatycznym i adaptacji. Nie ma rzetelnych zapewnień i analiz, które uspokoiłyby nas, że obecna budowa nie będzie przyczyniać się do globalnego trendu wysokoemisyjnych inwestycji służących korporacjom związanym z cloud gamingiem, AI oraz innymi usługami cloud.
Problem z ochładzaniem centrum danych
Każda osoba korzystająca z urządzeń elektrycznych doświadczyła tego jak gorące mogą się one stać po długotrwałym użyciu. Ciepło to negatywnie wpływa na stan urządzenia na dłuższą metę, dlatego w wielkoskalowych centrach danych ten aspekt musi zostać wzięty pod uwagę.
Centra danych każdego dnia zużywają setki tysięcy litrów wody. Przyjmuje się, że 10-20 MW obiekty zużywają 416 milionów litrów wody rocznie (Yañez-Barnuevo, 2025). Dla większych inwestycji to prawie 7 miliardów litrów wody rocznie co odpowiada średniemu zużyciu wody przez 10.000-50.000 tysięczne miasto.
Społeczności na całym świecie, gdzie budowa doszła do skutku, walczą z firmami big techu o zaprzestanie działań. Meksyk, Querétaro – centra danych firm takich jak Microsoft, Amazon Web Services czy ODATA zużywają miliardy litrów wody, aby zasilić swoje serwerownie, podczas gdy lokalna ludność w zeszłym roku doświadczyła największej suszy od dekad (Bearne, 2025). Georgia, rzeka Flint – centrum danych firmy Meta zamula wodę w rzece. Jest to spływ osadów – i potencjalnie flokulantów. Są to substancje chemiczne stosowane w budownictwie do wiązania gleby i zapobiegania erozji, ale jeśli przedostaną się do systemu wodnego, mogą tworzyć osad. Firma nie przyznaje sie do winy (Fleury i Jimenez, 2025).
Analiza Bloomberga ocenia, że aż 2/3 nowych data centres zlokalizowane jest w rejonach suchych i z trudnym dostępem do wody (Nicolletti, Ma i Bas, 2025). Poniższa mapa, stworzona przez the Guardian przedstawia lokalizacje 632 centrów danych należących do Amazona, Microsofta i Google wraz z regionami z utrudnionym dostępem do wody. Społeczności mieszkające w tych miejscach już teraz borykają się z suszami i biedą, na co ogromne korporacje zdają się nie patrzeć, kiedy na horyzoncie widnieje zysk i tania inwestycja w kraju Globalnego Południa.
Wpływ centrum danych na lokalne środowisko naturalne
Centra danych są głośne. Główne źródła hałasu to generatory (85-100 dBA), systemy chłodzenia (55-85 dBA) i energia pobierana z sieci energetycznej. Bezpieczne poziomy hałasu to ok. 70 dBA, natomiast wystawienie się na dźwięki powyżej 85 dBA jest niebezpieczne dla słuchu (Richardson, 2024). Oprócz szkodliwości i dyskomfortu dla ludzi, hałas przemysłowy bardzo negatywnie wpływa na zwierzęta. Powszechnym rezultatem ekspozycji na hałas jest podwyższony poziom adrenaliny, czy kortyzolu, który można interpretować jako reakcję stresową (Kight and Swaddle, 2011). Jednakże, w przypadku centrum danych, kiedy to zwierzęta będą doświadczać nieprzerwanego hałasu, to behawioralne zmiany są tutaj kluczowe. Zaliczają się do nich: zmiany w interakcji między drapieżnikiem a ofiarą, chroniczny stres, zaburzenie komunikacji między osobnikami, zaburzone ścieżki migracyjne (Slabbekoorn, 2019). Pamiętajmy, że wiele zwierząt słyszy częstotliwości wykraczające poza skalę, którą słyszą ludzie. Wobec tego, skutki zanieczyszczenia dźwiękiem mogą być dla nich o wiele bardziej szkodliwe.
Wnioski z prognozy środowiskowej
Prognoza środowiskowa została opublikowana w grudniu 2025 roku przez Biuro Rozwoju Miasta. Została ona napisana bez uwzględnienia budowy centrum danych. Pomimo to argumentacja podana poniżej może być nadal aktualna ze względu na to, że taka inwestycja nie jest podjęta obowiązkiem przeprowadzenia osobnej prognozy środowiskowej. Wobec tego, w momencie kiedy inwestycja dojdzie do skutku, może się zdarzyć, że kwestie przyrodnicze nie zostaną wzięte pod uwagę w wydawaniu odpowiednich pozwoleń.
Cyrkulacja powietrza
Jak wspomniałam wcześniej, centra danych wytwarzają ogromne ilości ciepła, które potem muszą zostać wypuszczone na zewnątrz. Prowadzi to do generowania chmur ciepła wokół inwestycji. Dolina rzeki Biała to kluczowy region dla wymiany powietrza, charakteryzująca się średnio korzystnymi warunkami wietrznymi (IMGW, 2016). Miasto nie od dziś boryka się ze smogiem, dlatego niezwykle ważne jest skupienie się na swobodnym przepuście powietrza w tym regionie.
Zagrożenie dla strategicznych zasobów wód podziemnych
Inwestycja znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Biała, w terenie objętym granicami Lokalnego Zbiornika Wód Podziemnych rz. Biała o wysokim zagrożeniu wód podziemnych, i w ramach korytarzy ekologicznego i przewietrzania związanych z doliną Białej. Oznacza to, że miasto zdecydowało się na ograniczenie budowy i rozwoju przedsięwzięć na tym terenie. Niestety, można śmiało zakładać, że budowa data centre znacząco przyczyni się do osłabienia zasobów wodnych Bielska-Białej. Teren miasta jest ubogi w wody podziemne, które mają ogromne znaczenie w dostarczaniu wody użytecznej w gospodarce i codzienności mieszkańców, odpowiadają za lokalne warunki klimatyczne (w kontekście temperatury i wilgotności powietrza) i są kluczowe w podtrzymywaniu ekosystemów.
Prognoza środowiskowa szeroko omawia problemy z dostępem do wody, które ma miasto. Mało jednak pochyla się nad wpływem planowanej inwestycji na tę sytuację i bez podania konkretnej przyczyny twierdzi, że w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zastosowano odpowiednie rozwiązania i środki ochronne, a jego realizacja z wynikających przepisów odrębnych nie spowoduje znaczących oddziaływań na stan i jakość wód, oraz zdrowie i stan sanitarny na terenie objętym projektem planu i w jego sąsiedztwie. Zastosowaniu rozwiązań takich jak „zielone dachy” może sprzyjać przyjęty w mieście program dofinansowań. Fantastycznie, że są pieniądze na zielone dachy, jednakże, nie uratują nas one przed suszami i powodziami. Prognoza bardzo zręcznie stosuje taktyki ekościemy (greenwashingu), czyli tworzenie iluzji, że dana inwestycja jest zgodna z naturą i ekologią, a w rzeczywistości nieadekwatnie adresuje problem. Tę samą strategię stosuje DL Invest Group twierdząc, że są tacy ekologiczni i środowisko jest dla nich ważne.
W 2022, Sustainalytics przyjrzała się 122 firmom tworzącym centra danych i oceniła, że tylko 16% z nich transparentnie publikuje informację na temat zarządzania wodą ich inwestycji oraz adresowania zagrożeń (Johnson i Molnar, 2022). Podobnie jest z DL Invest Group – na ich stronie internetowej i portfolio nie ma ani słowa na temat wody i jej użycia przez firmę w Bielsku-Białej (stan na 11 marca, 2026).
Czego realnie możemy się spodziewać w kontekście zasobów wodnych? Na podstawie szacunków aktualnego rozkładu technologii chłodzenia szacuje się, że średnio 100-megawatowe centrum danych o dużej skali w Stanach Zjednoczonych zużywa łącznie około 2 milionów litrów wody dziennie – co odpowiada około 6500 gospodarstwom domowym (Cozzi, 2024). Skąd DL Invest Group weźmie takie zasoby? W jaki sposób będą chłodzić swoje serwerownie? Dlaczego analiza środowiskowa zdaje się ignorować fakt, że kurczące się zasoby wodne w Bielsku-Białej powinny być objęte największym priorytetem w kontekście ich zachowania? Po raz kolejny spotykamy się z analizami środowiskowymi, w których nasza wiedza o zagrożeniach dla przyrody i ludzi jest ogromna, ale ignorowana w praktyce, aby przepchać szkodliwą inwestycję.
Klimat
W kontekście klimatu wiemy już, że inwestycje w data centre przeczą wszelkim założeniom zielonej transformacji biorąc pod uwagę to, że na ten moment niemożliwe jest zasilenie ich w pełni z energii odnawialnej. Prognoza środowiskowa twierdzi jednak, że potencjalny wpływ realizacji projektu planu na adaptację do zmian klimatu może nie być negatywny w związku z dopuszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł oraz realizacji błękitno-zielonej infrastruktury, która ma za zadanie m.in. retencjonowanie i zagospodarowanie wód opadowych. Jak wcześniej wspominałam, farma fotowoltaiczna o mocy 10 MWp nie wystarczy na utrzymanie tak dużej inwestycji. Błękitno-zielona infrastruktura to stawy retencyjne, niecki, zbiorniki, rowy bioretencyjne, rowy infiltracyjne, ogrody deszczowe, zielone przystanki, dachy, fasady i ściany, nawierzchnie przepuszczalne, podłoża strukturalne, tereny zielone i mokradłowe itp. (Departament Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej, 2023). Jakie rozwiązania zostaną wdrożone w tym przypadku? Prognoza podkreśla wysokie zagrożenie zanieczyszczeniami wód na terenach bliskich inwestycji. W jaki sposób DL Invest Group temu zapobiegnie?
Podsumowanie
Autorki Prognozy wskazują w punkcie 12 na trudności wynikające z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy, a DL Invest Group nie wychodzi nam naprzeciw ze szczegółowymi informacjami na temat przeciwdziałania negatywnym skutkom środowiskowym. Sprawia to, że nie ma żadnych podstaw powiedzieć, że inwestycja w żadnym stopniu nie wpłynie na przyrodę i zasoby wodne miasta, co starałam się udowodnić.
Wobec tego czas zaangażować się w przeciwdziałanie budowie inwestycji, która negatywnie wpłynie na przyrodę. Natura nie ochroni się sama, a nam nie ma co żyć bez natury. Musimy zrozumieć, że nie najemy się pieniędzmi i grami dostępnymi na internecie.
Źródła:
Bearne, S. (2025). AI demand means data centres are worsening drought in Mexico. BBC. Link: https://www.bbc.com/news/articles/cx2ngz7ep1eo.
Cao, Z., Zhou, X., Wu, X., Zhu, Z., Liu, T., Neng, J. and Wen, Y. (2023). Data Center Sustainability: Revisits and Outlooks. IEEE transactions on sustainable computing, pp.1–13.
Cozzi, L. et al. (2024). Energy and AI. World Energy Outlook Special Report. International Energy Agency.
Feng, Z., Wang, L., Liang, T., Dai, L., Yang, X., Zhou, G., Huan, Y., Wang, P., Li, W., Hughes, A.C. and Giljum, S. (2025). Quantifying the Environmental Impacts and Human Health Risks of Global Cobalt Mining and Processing. Environmental Science & Technology.
Fleury, M., Jimenez, N. (2025). ‘I can’t drink the water’ – life next to a US data centre. BBC. Link: https://www.bbc.com/news/articles/cy8gy7lv448o.
Gov.pl (2023). Błękitno-zielona infrastruktura. Dlaczego jest tak ważna dla retencji? – Retencja – Portal Gov.pl. Link: https://www.gov.pl/web/retencja/blekitno-zielona-infrastruktura-dlaczego-jest-tak-wazna-dla-retencji
Kight, C.R. and Swaddle, J.P. (2011). How and why environmental noise impacts animals: an integrative, mechanistic review. Ecology Letters, 14(10), pp.1052–1061. doi:https://doi.org/10.1111/j.1461-0248.2011.01664.x.
Johnson, E., Molnar, K. (2022). ESG Risks Affecting Data Centers: Why Water Resource Use Matters to Investors. Sustainalytics. Link: https://www.sustainalytics.com/esg-research/resource/investors-esg-blog/esg-risks-affecting-data-centers-why-water-resource-use-matters-to-investors
Lawson, A. J., Offutt, M. C., Zhu, L. (2026). Data Centers and Their Energy Consumption: Frequently Asked Questions. Library of Congress
Maciąga, D., Wiekiera, K. (2022). Europarlament uznał gaz i atom za „zrównoważone” źródło energii. To sabotaż dla ochrony klimatu i bezpieczeństwa! Magazyn Dzikie Życie. Link: https://dzikiezycie.pl/archiwum/2022/wrzesien-2022/europarlament-uznal-gaz-i-atom-za-zrownowazone-zrodlo-energii-to-sabotaz-dla-ochrony-klimatu-i-bezpieczenstwa
Nicoletti, L., Ma, M. and Bass, D. (2025). How AI Demand Is Draining Local Water Supplies. Bloomberg.com. Available at: https://www.bloomberg.com/graphics/2025-ai-impacts-data-centers-water-data/?embedded-checkout=true.
Prokopowicz, D. (2025) Sztuczna Inteligencja, centra danych i globalne ocieplenie: Interdyscyplinarna analiza energetyczno-środowiskowa, manuskrypt artykułu, preprint (https://www.researchgate.net/publication/394435780_Sztuczna_inteligencja_centra_danych_i_globalne_ocieplenie_Interdyscyplinarna_analiza_energetyczno-srodowiskowa)
Richardson, K. (2024). Understanding the impact of data center noise pollution. Search Data Center. Link: https://www.techtarget.com/searchdatacenter/tip/Understanding-the-impact-of-data-center-noise-pollution.
Slabbekoorn, H. (2019). Noise pollution. Current Biology, 29(19), pp.R957–R960. doi:https://doi.org/10.1016/j.cub.2019.07.018.
Yañez-Barnuevo, M. (2025). Data Centers and Water Consumption. Eesi.org. Link: https://www.eesi.org/articles/view/data-centers-and-water-consumption.